Piernik staropolski, czyli ciasto na które trzeba poczekać

20/11/2026
PIERNIK STAROPOLSKI, CZYLI CIASTO NA KTÓRE TRZEBA POCZEKAĆ

Piernik staropolski, czyli ciasto na które trzeba poczekać

Po andrzejkach w wielu domach pachnie miodem i przyprawami. To znak, że ktoś właśnie zarobił ciasto na piernik staropolski, ten wysoki, z blachy, przekładany powidłami. Upiecze go dopiero przed samą Wigilią. Do tego czasu ciasto stoi w chłodzie i dojrzewa… i nie ma sensu go poganiać.

Skąd ta nazwa?

Zygmunt Gloger w Encyklopedii staropolskiej z 1903 roku pisze, że ciasto z mąki i miodu nazywano kiedyś miodownikiem. Piernikiem zostało, kiedy zaczęto dosypywać do niego przypraw pieprznych, a po staropolsku pieprzny to pierny. Według Muzeum Piernika w Toruniu słowo piernik pojawia się na przełomie XV i XVI wieku.

Gloger wspomina też, że pierniki pieczono po wszystkich domach staropolskich, z żytniej mąki i gorącej patoki (płynnego miodu), a najwięcej na Wigilię i Boże Narodzenie. Do chłopskich chałup trafiły dopiero w XIX wieku, gdy potaniał cukier.

Dlaczego ciasto musi leżeć?

Dawny zwyczaj każe robić je mniej więcej miesiąc przed świętami i odstawić w chłodne miejsce. Miód i korzenne przyprawy działają jak konserwant, więc ciasto się nie psuje, tylko powoli łapie smak. Po upieczeniu przekłada się je powidłami śliwkowymi. Ich kwaskowatość ładnie przełamuje słodycz miodu.

A u nas?

Nasze ciasto leżakuje miesiąc, zanim w ogóle trafi do pieca. Robimy je na miodzie wielokwiatowym z Pasieki Szczęśliwej, na prawdziwym maśle 82% i z naszą domową przyprawą piernikową. Przekładamy kwaśnymi powidłami, a na wierzch idzie czekoladowy ganache. Piernik wychodzi miękki i wilgotny. Kto go raz spróbował, ten wraca po niego co roku!

Jeśli w tym roku nie zdążycie zarobić ciasta po andrzejkach, to nic. Piernik staropolski można zamówić w naszym sklepie albo odebrać w piernikarni na Przemysłowej 55 w Poznaniu.

Źródła: Z. Gloger, Encyklopedia staropolska, 1903, za: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Piernikowa chatka znad rzeki Mrogi, gov.pl; Muzeum Piernika w Toruniu, muzeumpiernika.pl; hasło Piernik, pl.wikipedia.org.

Aktualizacja: 20/11/2026